Vakantiedagen en vakantiegeld in België: de HR-gids

Vakantiedagen en vakantiegeld vormen samen het meest gestelde vragenpakket van elke HR-afdeling. Hoeveel dagen heeft een werknemer recht op? Waarom verschilt het vakantiegeld tussen arbeiders en bedienden? Wat bij uitdiensttreding of langdurige ziekte? Deze gids zet de Belgische regels op een rij, met concrete formules en de valkuilen die we in de praktijk het meest zien.

Twee begrippen, één systeem

Vakantiedagen zijn de dagen betaalde afwezigheid waarop de werknemer recht heeft. Vakantiegeld is de financiële vergoeding die bij die vakantie hoort. In België lopen beide via hetzelfde systeem, maar er is een belangrijk onderscheid:

Bedienden: de werkgever berekent en betaalt vakantiegeld rechtstreeks aan de werknemer
Arbeiders: de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie (RJV) betaalt het vakantiegeld uit, gefinancierd via een werkgeversbijdrage

Datzelfde onderscheid bepaalt waar u als HR-verantwoordelijke zelf de berekening maakt en waar u de RJV de berekening laat doen.

Vakantiedagen berekenen

Het dienstjaar en het vakantiejaar

De Belgische vakantieregeling werkt altijd met één jaar vertraging. Het dienstjaar is het kalenderjaar waarin de werknemer arbeidsprestaties levert. Het vakantiejaar is het jaar waarin die opgebouwde vakantie wordt opgenomen.

Een werknemer die in 2025 werkt, bouwt dus vakantierechten op die in 2026 worden opgenomen. Wie in 2026 in dienst treedt zonder voldoende prestaties in 2025, heeft in principe geen volledige wettelijke vakantie in 2026 — tenzij de Europese vakantie (zie verder) in beeld komt.

De 1/12-regel

Een voltijdse werknemer bouwt per volledig gepresteerde of gelijkgestelde maand in het dienstjaar 1/12 van het jaarlijks vakantierecht op. Twaalf maanden prestaties = volledige vakantie.

Werkregime	Maximum vakantiedagen per jaar
5-dagen week (voltijds)	20 dagen
6-dagen week (voltijds)	24 dagen
Deeltijds	Pro rata volgens het arbeidsregime

Gelijkgestelde dagen — onder meer ziekte met gewaarborgd loon, moederschapsrust, klein verlet — tellen mee alsof ze gepresteerd werden. Andere afwezigheden (langdurige werkloosheid, onbetaald verlof, …) doen dat doorgaans niet.

Jeugd- en seniorvakantie

Twee uitzonderingen verdienen bijzondere aandacht:

Jeugdvakantie: werknemers jonger dan 25 jaar die hun studies hebben beëindigd en in de loop van het dienstjaar in dienst treden, kunnen tot 4 bijkomende weken krijgen, uitbetaald als uitkering door de RVA en aangevuld tot normaal loon door de werkgever.
Seniorvakantie: werknemers van 50 jaar of ouder die na een periode werkloosheid opnieuw aan de slag gaan, hebben recht op een vergelijkbaar aanvullend stelsel.

Beide stelsels zijn er om nieuwe of opnieuw actieve werknemers niet in een gat te laten vallen.

Europese vakantie (aanvullende vakantie)

Sinds de omzetting van de Europese Arbeidstijdrichtlijn heeft elke werknemer recht op vier weken betaalde vakantie vanaf het begin van de tewerkstelling — ook wie in 2025 nog niet werkte. Dit heet Europese of aanvullende vakantie en werkt als een voorschot op het gewone vakantiestelsel: de dagen worden later verrekend met het dubbel vakantiegeld van het jaar daarop.

In de praktijk activeren veel werkgevers dit stelsel pas wanneer een werknemer er expliciet om vraagt. Zorg dat u dit recht kent en kunt toepassen — het is geen gunst maar een wettelijke verplichting.

Vakantiegeld berekenen

Enkel vakantiegeld

Enkel vakantiegeld is eenvoudig: het is het loon dat de werknemer ontvangt tijdens de vakantie. Voor bedienden betekent dat dat het maandloon gewoon doorloopt. Voor arbeiders bundelt de RJV dit bedrag samen met het dubbel vakantiegeld in één uitbetaling.

Dubbel vakantiegeld

Dubbel vakantiegeld is een bijkomende premie bovenop het enkel vakantiegeld.

Voor bedienden is de formule:

Dubbel vakantiegeld = 92% van het bruto maandloon van de maand waarin de hoofdvakantie wordt opgenomen

Dit bedrag wordt in één keer uitbetaald, doorgaans in mei of juni, vlak voor de zomervakantie. Bij wisselend loon (variabele bezoldiging, commissies, bonussen) gelden aanvullende regels waarbij rekening wordt gehouden met gemiddelden uit het dienstjaar.

Voor arbeiders betaalt de RJV het volledige vakantiegeld uit, berekend op 15,34% van 108% van het bruto jaarloon van het dienstjaar. Dat 15,34%-totaal is onderverdeeld in 8% enkel en 7,67% dubbel vakantiegeld. Uitbetaling gebeurt in principe in mei of juni.

Bijzondere bedrijfsvoorheffing

Vakantiegeld is onderworpen aan een bijzondere bedrijfsvoorheffing — niet aan de progressieve tarieven die op maandloon van toepassing zijn. Dat verklaart waarom het netto ontvangen bedrag lager lijkt dan verwacht: de voorheffingstarieven lopen vlug op naarmate het jaarloon stijgt. De eindafrekening gebeurt via de jaarlijkse belastingaangifte.

Vertrekvakantiegeld

Wanneer een werknemer uit dienst gaat, heeft hij of zij recht op vertrekvakantiegeld. Er zijn twee componenten:

Vakantiegeld op het opgebouwde maar niet genomen vakantierecht van het lopende vakantiejaar (de dagen die de werknemer nog niet opgenomen heeft)
Vakantiegeld op de prestaties van het lopende dienstjaar (dat wordt pas opgenomen bij de volgende werkgever of als uitkering)

Voor bedienden berekent de werkgever dit zelf en neemt het op in de eindafrekening. Voor arbeiders doet de RJV dat automatisch op basis van de DmfA-aangifte.

De volgende werkgever moet bij indiensttreding nagaan of de werknemer reeds vertrekvakantiegeld ontving en zal bij opname van vakantie in dat geval geen enkel vakantiegeld opnieuw uitbetalen voor die dagen. Dit voorkomt dubbele betaling.

Merk op dat vakantie tijdens een lopende opzegtermijn de einddatum verschuift. Zie onze gids opzegtermijn berekenen voor de volledige lijst schorsingsgronden.

Speciale situaties

Ziekte tijdens vakantie

Als een werknemer ziek wordt tijdens een geplande vakantieperiode, kunnen de ziektedagen onder bepaalde voorwaarden worden omgezet in ziektedagen, waardoor de vakantiedagen behouden blijven voor een latere opname. Dit vereist een correct ziektebriefje en tijdige melding.

Overdracht naar het volgende jaar

Het principe blijft: wettelijke vakantiedagen moeten worden opgenomen in het vakantiejaar zelf. Sinds recente wetswijzigingen — conform Europese rechtspraak — kunnen werknemers die door ziekte of beschermd verlof hun vakantie niet konden opnemen, die dagen echter wel overdragen. De exacte overdrachtstermijn en voorwaarden verdienen een specifieke check per dossier.

Deeltijds werken

Voor deeltijdse werknemers worden zowel vakantiedagen als vakantiegeld pro rata berekend op basis van het arbeidsregime. Dit lijkt eenvoudig, maar bij variabele uurroosters of opeenvolgende regimewijzigingen wordt de berekening snel complex.

Sectorale afwijkingen

Sommige sectoren voorzien bijkomende vakantiedagen via CAO (anciënniteitsverlof, extra vakantie bij hogere leeftijd, …). Check altijd de sectorale CAO van uw paritair comité naast de wettelijke minimumregels.

Veelgemaakte fouten in de praktijk

Vakantiedagen verwarren met feestdagen: feestdagen zijn een apart stelsel en tellen niet mee als vakantie
Bij nieuwe werknemers de Europese vakantie vergeten te activeren, waardoor zij ten onrechte geen vakantierecht krijgen in hun eerste jaar
Vertrekvakantiegeld niet correct verrekenen bij de nieuwe werkgever, waardoor dubbele betaling ontstaat
Ziektedagen tijdens vakantie niet omzetten wanneer de werknemer tijdig een briefje aanleverde
Klein verlet aftrekken van vakantiedagen, terwijl het daarnaast staat
Dubbel vakantiegeld berekenen op het maandloon van de opnamedatum zonder rekening te houden met variabele componenten zoals bonussen

Laat Loonlama uw specifieke casus uitpluizen

Wettelijke regels zijn één ding, concrete gevallen zijn een ander. Wisselende arbeidsregimes, sectorale afwijkingen, een werknemer die van arbeider naar bediende overstapt, vertrekvakantiegeld na een ontslag om dringende reden — elke situatie vraagt een eigen berekening.

Start gratis met Loonlama en stel uw vraag aan onze AI. U krijgt een onderbouwd antwoord met bronvermelding — afgestemd op de volledige Belgische arbeidswetgeving en de sectorale CAO's.

Dit artikel is informatief en vervangt geen juridisch advies. Voor complexe dossiers raadpleegt u best een arbeidsrechtadvocaat of sociaal secretariaat.