Verplicht mobiliteitsbudget vanaf 2027: hoe bereidt HR zich nu voor?
Sociale partners kondigden in april 2026 een verplicht mobiliteitsbudget aan vanaf 2027. Wat verandert er voor bedrijven met bedrijfswagens? Praktische voorbereiding voor HR.
Verplicht mobiliteitsbudget vanaf 2027: hoe bereidt HR zich nu voor?
Eind april 2026 gaven de sociale partners een unaniem advies over het verplicht maken van het mobiliteitsbudget (NAR/CRB-advies nr. 2.485 over het voorontwerp van wet dat de ministerraad in januari 2026 goedkeurde). De verplichting geldt voor werkgevers die al meer dan 36 maanden minstens één bedrijfswagen ter beschikking stellen, en wordt gefaseerd ingevoerd: vanaf 1 januari 2027 voor bedrijven met 50 of meer werknemers, vanaf 1 januari 2028 voor bedrijven met 15 tot 49 werknemers (minder dan 15: voorlopig vrijgesteld). Dit alles onder voorbehoud van definitieve goedkeuring en publicatie van de wet in het Belgisch Staatsblad.
Voor HR betekent dit: u heeft nu zes à negen maanden om uw mobiliteitsbeleid grondig te herzien. Dit artikel zet uiteen wat er verandert, welke beslissingen u nu moet nemen, en hoe u uw werknemers efficiënt informeert.
Wat verandert er concreet?
Het mobiliteitsbudget (Wet 17 maart 2019, gewijzigd door Wet 25 november 2021) bestaat al jaren als vrijwillig alternatief voor de bedrijfswagen. Werkgevers konden ervoor kiezen, werknemers konden ervan gebruik maken. Vanaf 2027 wordt dit gedeeltelijk verplicht:
| Element | Vandaag (vrijwillig) | Straks (verplicht, gefaseerd) |
|---|---|---|
| Drempel werkgever | Geen | ≥ 50 werknemers per 01.01.2027; 15-49 werknemers per 01.01.2028 (totale personeelsbezetting, niet aantal wagens) |
| Bijkomende voorwaarde | — | Werkgever stelt al > 36 maanden minstens één bedrijfswagen ter beschikking |
| Aanbiedingsplicht | Nee | Ja — moet als alternatief worden aangeboden aan wagengerechtigde werknemers |
| Werknemerskeuze | Vrij | Vrij — geen verplichting tot keuze |
| Bestaande wagens | Behouden | Bestaande contracten lopen door |
De werknemer wordt dus niet verplicht het mobiliteitsbudget te kiezen. De werkgever wordt wel verplicht om het aan te bieden als gelijkwaardig alternatief voor de bedrijfswagen.
Sectorale of bedrijfsfunctie-uitzonderingen worden waarschijnlijk voorzien in het uitvoerings-KB (denk aan technici met permanente interventieplicht, vertegenwoordigers met intensieve klantbezoeken).
Het drie-pijler-systeem herhaald
| Pijler | Bestemming | Fiscale behandeling |
|---|---|---|
| Pijler 1 | Milieuvriendelijke wagen — sinds 01.01.2026 enkel zero-emissie | VAA-regeling zoals bedrijfswagen |
| Pijler 2 | Duurzame mobiliteit: openbaar vervoer, fiets/leasefiets, deelmobiliteit, woonkosten dicht bij werk | Volledig vrijgesteld van RSZ en belasting |
| Pijler 3 | Cash saldo | Uitbetaald met 38,07% bijzondere sociale bijdrage |
Het budgetbedrag wordt berekend op basis van de Total Cost of Ownership (TCO) van de bedrijfswagen waar de werknemer recht op had. Werknemers verdelen het bedrag vrij over de drie pijlers — wat onbenut blijft in pijlers 1 en 2 vloeit (duur belast) naar pijler 3.
Beslissingen die HR nu moet voorbereiden
1. Inventariseer uw bedrijfswagenpark
Begin met een feitelijke inventaris:
- Hoeveel werknemers hebben recht op een bedrijfswagen?
- Welke functies vallen onder uitzonderingsregels (technici, sales, ...)?
- Wat is de gemiddelde TCO per wagencategorie?
- Hoeveel werknemers tonen interesse in een alternatief?
Deze inventaris vormt de basis voor uw budgetschattingen en interne communicatie.
2. Bepaal uw fietsbeleid
Werkgevers die al fietsleasing via het cafetariaplan aanbieden, moeten beslissen hoe ze dit integreren met het nieuwe verplichte mobiliteitsbudget. Lees onze uitgebreide analyse over de combinatie van fietslease en mobiliteitsbudget — daar leggen we de overgangsregels in detail uit.
Kernregel: lopende fietslease-contracten behouden hun afzonderlijke fiscale vrijstelling tot het einde van de looptijd. Nieuwe contracten moeten echter via pijler 2 van het mobiliteitsbudget verlopen indien de werknemer voor dat stelsel kiest.
3. Pas uw fietsvergoeding-beleid aan
De fietsvergoeding (€0,30/km CAO-minimum, max €0,37/km fiscaal vrijgesteld) blijft bestaan naast het mobiliteitsbudget. Binnen pijler 2 kan deze vergoeding worden verrekend zonder dubbele vrijstelling.
4. Update uw HR-tools en simulatietools
Werknemers willen — terecht — weten wat een keuze voor het mobiliteitsbudget concreet betekent voor hun nettoloon. Bereken dit transparant per profiel met onze bruto-netto rekentool, of integreer een interne simulatie in uw HR-portaal.
5. Communiceer proactief
Werknemers die in 2027 voor het eerst de keuze krijgen, hebben tijd nodig om te begrijpen wat ze kiezen. Plan:
- Q3 2026: informatieve sessie of webinar over het komende stelsel
- Q4 2026: individuele simulaties beschikbaar via HR-portaal
- Q1 2027: één-op-één gesprekken met betrokken werknemers
Vergelijkingstabel: bedrijfswagen vs. mobiliteitsbudget vanaf 2027
| Aspect | Bedrijfswagen behouden | Mobiliteitsbudget kiezen |
|---|---|---|
| Fiscale behandeling | VAA-regeling (CO2-afhankelijk) | Pijler-afhankelijk |
| Werknemerskeuze flexibel? | Nee — vast voordeel | Ja — herverdeling tussen 3 pijlers |
| Impact op nettoloon | VAA verhoogt belastbaar inkomen | Variabel naargelang pijlerverdeling |
| Duurzaamheidseffect | Beperkt (zelfs bij EV) | Hoog bij pijler 2-keuze |
| Combineerbaar met cafetariaplan | Ja (deels) | Ja, maar met overgangsregels |
| Pijler 3 cash-uitloop | N.v.t. | 38,07% bijzondere bijdrage |
Wat het uitvoerings-KB nog moet regelen
Het politieke akkoord van april 2026 schetst de hoofdlijnen, maar verschillende details wachten op het uitvoerings-KB:
- Concrete dremelberekening: de drempels (50 / 15 werknemers) slaan op de gemiddelde totale personeelsbezetting via de RSZ-gegevens — hoe deeltijdsen precies meetellen moet de definitieve wet bevestigen.
- Sectorale of functie-uitzonderingen: welke profielen vallen erbuiten?
- Berekeningsmodaliteiten TCO: welke kostencomponenten worden meegerekend?
- Overgangsregeling bestaande wagens: tot welke einddatum lopen huidige leasecontracten ongewijzigd?
- Sanctieregeling: wat gebeurt er als een werkgever het budget niet aanbiedt?
Wij volgen het Belgisch Staatsblad nauwgezet en actualiseren deze gids zodra het KB gepubliceerd wordt.
Veelgemaakte fouten in voorbereiding
- Aannemen dat alle werknemers met wagen verplicht zullen overstappen. De keuze blijft aan de werknemer. Plan dus voor twee parallelle stelsels (wagen + budget).
- Pijler 3 te aantrekkelijk maken: een hoog cash-saldo lijkt voor de werknemer leuk, maar 38,07% bijdrage erodeert het netto-effect snel. Stimuleer pijlers 1 en 2.
- De drempel verkeerd interpreteren: de drempels van 50 en 15 werknemers slaan op de totale personeelsbezetting, niet op het aantal werknemers met een bedrijfswagen. Ook een bedrijf met 60 werknemers en maar 5 wagens valt vanaf 2027 onder de aanbiedingsplicht.
- Bestaande contracten voortijdig opzeggen om "klaar te zijn" voor 2027 — leidt tot kosten zonder fiscaal voordeel.
- Fietsleasing en pijler 2 dubbel vrijstellen — dit kan fiscale herzieningen uitlokken.
- Sectorale CAO's negeren: bepaalde PC's (200, 124, 302) hebben aanvullende mobiliteitsbepalingen die naast het mobiliteitsbudget bestaan.
Praktische roadmap 2026–2027
| Periode | Actie |
|---|---|
| Mei–juni 2026 | Inventaris bedrijfswagenpark + TCO-berekening |
| Juli–aug 2026 | Beslissingsmatrix functie-uitzonderingen |
| Sept–okt 2026 | Communicatieplan + informatiesessies |
| Nov–dec 2026 | HR-portaal updaten met simulatietool |
| Jan 2027 | Eén-op-één gesprekken werknemers |
| Vanaf 2027 | Mobiliteitsbudget aanbieden bij elke nieuwe wagenkeuze |
Samenvatting
- Sociale partners gaven april 2026 een unaniem advies (NAR/CRB nr. 2.485) over het voorontwerp: mobiliteitsbudget verplicht aanbieden, gefaseerd vanaf 2027
- Drempel: ≥ 50 werknemers per 01.01.2027, 15-49 werknemers per 01.01.2028 (totale personeelsbezetting); < 15 werknemers voorlopig vrijgesteld; voorwaarde: al > 36 maanden minstens één bedrijfswagen
- Werknemer kiest vrij — geen verplichting tot overstap
- Drie pijlers: zero-emissie wagen / duurzame mobiliteit (vrijgesteld) / cash (38,07% bijdrage)
- Lopende fietslease-contracten en bedrijfswagens behouden hun statuut tijdens overgang
- Uitvoerings-KB moet nog drempel-details, TCO-berekening en sancties verfijnen
Krijg het juiste antwoord voor uw onderneming
Hoe interpreteert u de personeelsdrempels (50 in 2027, 15 in 2028) als u met deeltijdsen werkt? Welke bestaande sectorale CAO's blijven naast het mobiliteitsbudget gelden? Hoe berekent u de TCO voor een hybride wagen onder de huidige fiscale regels?
Loonlama geeft u het antwoord — gebaseerd op de actuele wetgeving en bijgewerkt zodra het uitvoerings-KB verschijnt. Start gratis met Loonlama en bereid uw mobiliteitsbeleid voor.
Dit artikel is informatief en vervangt geen juridisch advies. Het wetgevingsproces rond het verplichte mobiliteitsbudget is in evolutie — actualisatie volgt zodra het uitvoerings-KB gepubliceerd wordt.