CAO 90: de loonbonus in België uitgelegd voor HR

De CAO 90-bonus — officieel de "niet-recurrente resultaatsgebonden voordelen" — is een van de meest gebruikte instrumenten voor loonoptimalisatie in België. Werkgevers kunnen er collectieve bonussen mee toekennen die fiscaal voordeliger zijn dan gewoon loon. Maar de regels zijn strikt en de procedure vraagt voorbereiding.

In deze gids leggen wij uit wat de CAO 90-bonus precies is, welke bedragen gelden in 2026, hoe u het bonusplan opstelt, en wanneer u beter kiest voor een winstpremie.

Wat is de CAO 90-bonus?

De collectieve arbeidsovereenkomst nr. 90 (afgesloten in de Nationale Arbeidsraad) maakt het mogelijk om werknemers een bonus toe te kennen wanneer vooraf bepaalde collectieve doelstellingen worden behaald. De doelstellingen moeten meetbaar, verifieerbaar en onzeker zijn op het moment van invoering.

Typische voorbeelden van doelstellingen:

Een omzetdoelstelling behalen
Het ziekteverzuim verlagen tot onder een bepaald percentage
Een kwaliteitsnorm halen (bijv. aantal klachten onder drempel)
Een productiedoelstelling realiseren

De bonus kan niet afhangen van individuele prestaties of van de aandelenkoers. Het gaat om collectieve resultaten voor een groep werknemers.

Bedragen 2026: plafonds en vrijstellingen

De bedragen worden jaarlijks geïndexeerd. Voor 2026 gelden de volgende plafonds:

Kenmerk	Bedrag 2026
Sociaal plafond (RSZ-vrijstelling)	€4.255,00 per werknemer per jaar
Fiscaal plafond (belastingvrijstelling)	€3.701,00 per werknemer per jaar

Concreet betekent dit: een bonus tot €4.255 bruto is vrijgesteld van gewone RSZ-bijdragen. Tot €3.701 is de bonus ook vrijgesteld van belastingen voor de werknemer.

Hoe wordt de bonus belast?

De CAO 90-bonus heeft een bijzonder fiscaal en parafiscaal regime:

Voor de werkgever:

33% bijzondere werkgeversbijdrage op het bonusbedrag
De bonus én de 33% bijdrage zijn aftrekbaar in de vennootschapsbelasting

Voor de werknemer:

13,07% solidariteitsbijdrage (RSZ)
Vrijgesteld van belastingen tot €3.701 (2026)

Rekenvoorbeeld

Een werkgever kent een CAO 90-bonus toe van €3.000 bruto:

Post	Berekening	Bedrag
Bruto bonus	—	€3.000,00
RSZ werknemer (13,07%)	€3.000 × 13,07%	−€392,10
Netto voor werknemer	€3.000 − €392,10	€2.607,90
Werkgeverskost (33% heffing)	€3.000 × 33%	€990,00
Totale werkgeverskost	€3.000 + €990	€3.990,00

Ter vergelijking: een gewone bruto bonus van €3.000 zou de werknemer slechts ±€1.500 netto opleveren (na RSZ + progressieve belasting tot 50%). Met de CAO 90-bonus houdt de werknemer €2.607,90 over — bijna het dubbele.

Procedure: het bonusplan opstellen

De procedure verschilt naargelang er een vakbondsafvaardiging is in de onderneming.

Met vakbondsafvaardiging

Onderhandel een ondernemings-CAO met de vakbondsafvaardiging
Het bonusplan vermeldt: de doelstellingen, de referteperiode, de betrokken werknemers, het bonusbedrag en de berekening
Neerlegging bij de Griffie van de FOD Werkgelegenheid (Algemene Directie Collectieve Arbeidsbetrekkingen)
Het plan wordt getoetst aan de inhoudelijke en vormvereisten
Na goedkeuring: uitvoering en evaluatie aan het einde van de referteperiode

Zonder vakbondsafvaardiging

Stel een toetredingsakte op (verplicht formulier beschikbaar op de website van de FOD)
Breng de werknemers op de hoogte — zij beschikken over een opmerkingsregister gedurende 15 dagen
Bij opmerkingen: de arbeidsinspectie probeert te bemiddelen
Zonder opmerkingen of na bemiddeling: neerlegging bij de Griffie
De FOD controleert het plan en keurt goed of weigert binnen twee maanden

Verplichte vermeldingen in het bonusplan

De doelstellingen (meetbaar, verifieerbaar, onzeker)
De referteperiode (minimaal 3 maanden)
De groep begunstigde werknemers
Het voordeel en de wijze van berekening
De verificatieprocedure (hoe wordt vastgesteld of doelstellingen behaald zijn)
Een pro-rata regeling voor werknemers die in dienst treden of vertrekken tijdens de referteperiode

Veelgemaakte fouten

1. Individuele doelstellingen opnemen. De CAO 90-bonus is een collectief systeem. Doelstellingen die enkel afhangen van de individuele prestatie van één werknemer zijn niet toegelaten. De doelstellingen moeten betrekking hebben op een groep of de volledige onderneming.

2. Te vage of subjectieve doelstellingen formuleren. "Goede klantenservice" of "beter presteren" zijn te vaag. De FOD zal het plan weigeren. Formuleer meetbaar: "Het aantal klachten daalt tot onder 50 per kwartaal."

3. Het plafond overschrijden. Bonussen boven €4.255 (2026) verliezen hun bijzonder RSZ-regime op het volledige bedrag, niet enkel op het gedeelte boven het plafond.

4. De neerlegging vergeten. Zonder geldige neerlegging bij de FOD wordt de bonus behandeld als gewoon loon — met alle fiscale en sociale gevolgen.

CAO 90-bonus vs winstpremie: wanneer kiest u wat?

Naast de CAO 90-bonus bestaat er ook de winstpremie (Wet 22 mei 2001, gewijzigd door Relancewet 2017). Beide zijn instrumenten voor loonoptimalisatie, maar ze werken fundamenteel anders.

Aspect	CAO 90 loonbonus	Winstpremie
Trigger	Collectieve doelstellingen	Winst van het boekjaar
Doelstellingen vereist?	Ja — meetbaar en onzeker	Nee — puur winstgebaseerd
Werkgever RSZ	33% bijzondere bijdrage	Geen
Werknemer RSZ	13,07%	13,07%
Werknemer belasting	Vrijgesteld tot €3.701	7% roerende voorheffing
Aftrekbaar VenB?	Ja	Nee (verworpen uitgave)
Plafond	€4.255 per werknemer	30% totale loonmassa
Procedure	CAO of toetredingsakte + FOD	AV-beslissing (identiek) of CAO (gecategoriseerd)

Wanneer CAO 90?

U wilt de kost aftrekken in de vennootschapsbelasting
Het bonusbedrag blijft onder €4.255 per werknemer
U bent bereid om meetbare doelstellingen te formuleren
U wilt werknemers motiveren rond concrete targets

Wanneer winstpremie?

U wilt snel en eenvoudig winst delen (geen doelstellingen nodig)
Het CAO 90-plafond is al bereikt
De niet-aftrekbaarheid in de VenB is geen bezwaar

Combinatie mogelijk

Beide systemen zijn cumuleerbaar. Een werkgever kan in hetzelfde jaar zowel een CAO 90-bonus als een winstpremie toekennen, op voorwaarde dat de respectieve plafonds worden gerespecteerd.

Praktische tips voor HR

Start tijdig. De referteperiode moet minstens 3 maanden duren en het plan moet neergelegd zijn vóór 1/3 van de referteperiode verstreken is.
Houd het bonusplan eenvoudig. Eén of twee duidelijke, meetbare doelstellingen werken beter dan vijf vage criteria.
Informeer uw werknemers. Het motiverende effect van de bonus werkt alleen als werknemers weten welke doelstellingen ze moeten halen.
Bewaar alle documenten. Het bonusplan, de neerlegging, het bewijs van doelstellingenbehaling en de berekening per werknemer.

Samenvatting

De CAO 90-bonus is een krachtig instrument om werknemers fiscaal voordelig te belonen voor collectieve prestaties. Met een plafond van €4.255 bruto (2026) en volledige vrijstelling van belastingen tot €3.701, biedt het een aanzienlijk hogere nettowaarde dan een klassieke bonus. De procedure vraagt voorbereiding — een bonusplan met meetbare doelstellingen, neerlegging bij de FOD — maar het resultaat loont.

Hebt u een specifieke vraag over de CAO 90-bonus voor uw onderneming? Stel uw vraag aan Loonlama en krijg direct een onderbouwd antwoord met bronvermelding.

Dit artikel is informatief en vervangt geen juridisch advies. Raadpleeg uw sociaal secretariaat voor specifieke situaties.